جەنگی ئێران “بەلوعەی نەوتی” گرتەوە؛ ئەژدیهاکە تینووی وزەیە

شیکارى؛ کورد مۆنیتەر

دروستبوونی جەنگێکی فراوان لە نێوان هاوپەیمانیی ئەمریکا-ئیسرائیل دژی ئێران و داخستنی تەنگەی هورمز، تەنیا نرخی بەنزینی بەرز نەکردووەتەوە، بەڵکو ڕاستەوخۆ دەماری خوێنی ئابووریی چینی بڕیوە. ئەمڕۆ سێشەممە (3ی ئاداری 2026)، گەورەترین پاڵاوگەکانی چین دەستیان بە داخستنی یەکەکانیان کرد.

سەرەتای قەیرانەکە؛ داخستنی بەلوعەکان
بەگوێرەی زانیارییەکان، هەردوو کۆمپانیای گەورەی پاڵاوگەی (ZPC) و (FREP)ی چینی، بەشێک لە هێڵەکانی بەرهەمهێنانیان ڕاگرتووە. تەنیا لە پاڵاوگەی (ZPC) کە یەکێکە لە گەورەترینەکانی چین، ڕۆژانە 200,000 بەرمیل لە پرۆسەی پاڵاوتن کەم کراوەتەوە، چونکە کەشتییەکان ناتوانن بە تەنگەی هورمزدا تێپەڕن.

چین چەندە نەوتی دەوێت؟ (ژمارەکان دەدوێن)
بۆ تێگەیشتن لە قەبارەی کارەساتەکە، سەیری پێویستییەکانی چین بکەن:
1. بەکارهێنان (Consumption): چین ڕۆژانە پێویستی بە نزیکەی 15 بۆ 16 ملیۆن بەرمیل نەوتە.
2. هاوردەکردن: چین ڕۆژانە نزیکەی 11 ملیۆن بەرمیل نەوت هاوردە دەکات.
3. پشکی شێر: نزیکەی 50% بۆ **60%**ی ئەو نەوتەی چین هاوردەی دەکات، لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستەوە دێت (سعودیە، عێراق، ئێران، کوێت، ئیمارات).

مەترسی لەسەر پیشەسازی و عێراق
پاڵاوگەکانی چین تەنیا بەنزین دروست ناکەن، بەڵکو بنەمای پیشەسازی پلاستیک، جلوبەرگ و پەینی کشتوکاڵین. پەککەوتنی ئەمانە واتا گرانبوونی هەموو کاڵاکان لە جیهاندا.

بۆ عێراق
عێراق کڕیارە سەرەکییەکەی (چین) لەدەست دەدات. ئەگەر چین نەوت نەکڕێت یان نەتوانێت وەریبگرێت، داهاتی کاش لە بەغدا بە توندی کەم دەبێتەوە.

دەرەنجام
چین یەدەگێکی ستراتیژیی (SPR) هەیە کە دەتوانێت بۆ ماوەی 90 ڕۆژ بەرگەی بگرێت، بەڵام ئەگەر جەنگی ئێران و ئەمریکا درێژە بکێشێت، “کارگەی جیهان” لە کار دەکەوێت.