پڕۆژەی «ڕووناکی» کە بۆ دابینکردنی کارەبای 24 کاتژمێری لە هەرێمی کوردستان دەستی پێکرد، سەرەڕای گرنگییەکەی لە ڕووی ژێرخانی وزەوە، بەڵام شێوازی بەڕێوەبردن و سیاسەتی داراییەکەی ڕووبەڕووی شەپۆلێکی ناڕەزایەتی و نیگەرانیی هاوڵاتیان بووەتەوە.
یەکێک لە خاڵە هەرە مشتومڕاوی و نادادپەروەرانەکانی پڕۆژەکە لە ماوەی ڕابردوودا، پەیڕەوکردنی میکانیزمی “خەمڵاندن”ە بۆ بڕی بەکارهێنانی کارەبا لە دۆخە جیاوازەکاندا. ئەم سیاسەتە لە دوو حاڵەتی سەرەکیدا زۆرترین کێشەی دروست کردووە:
- نەبوونی بەکارهێنان یان داخستنی شوێن: ئەگەر ماڵێک، شوقەیەک، یان شوێنێکی بازرگانی بۆ ماوەیەک بەکارهێنانی کارەبای نەبووبێت یان داخراو بووبێت، پڕۆژەی ڕووناکی خۆی هەڵدەستێت بە خەمڵاندنی بڕی بەکارهێنان و وەک قەرز لەسەر هاوبەشەکە تۆماری دەکات.
- گۆڕانی ئاستی بەکارهێنان: لەو شوێنانەی کە پێشتر بەهۆی پچڕانی بەردەوامی کارەبای نیشتمانییەوە پشتیان بە سەرچاوەی تر (وەک مۆلیدەی ئەهلی یان سوتەمەنی) بەستووە و بەکارهێنانیان کەم بووە، لە ئێستادا لە سیستمی نوێدا بەکارهێنانیان زیادی کردووە؛ بەڵام کێشەکە لەوەدایە کە خەمڵاندن بۆ سەردەمی کۆنیش کراوە و بڕێکی زۆر پارە وەک قەرزی کۆن بەسەر هاوبەشەکاندا سەپێنراوە.
کاریگەرییە کۆمەڵایەتی و ئابوورییەکان
سەپاندنی ئەم قەرز و خەمڵاندنانە، لەگەڵ گرانیی تێچووی مانگانەی کارەبا لە سیستمی نوێدا، چەندین لێکەوتەی نەرێنی لێکەوتووەتەوە:
بارگرانیی دارایی لەسەر هاوڵاتیان: داهاتی تاک لە هەرێمی کوردستان لە دۆخێکی جێگیردا نییە، و سەپاندنی قیست و قەرزی خەمڵێنراو بێ ئەوەی بنەمایەکی وردی پێوەری هەبێت، فشارێکی گەورە بۆ سەر بودجەی خێزانەکان دروست دەکات.
نیگەرانی و قەیرانی متمانە: هاوڵاتیان هەست بەوە دەکەن کە پڕۆژەکە زیاتر لەوەی خزمەتگوزاری بێت، بووەتە ئامرازێکی قازانجویستی توند کە مافە سەرەتاییەکانی هاوڵاتیان لەبەرچاو ناگرێت.
