تێکەڵکردنی هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەسەدە) کە کورد ڕێبەرایەتییان دەکات لەناو پێکهاتەی بەرگریی سووریادا، تا ڕادەیەکی زۆر بەپێی مەرجەکانی دیمەشق و لەژێر سایەی حکومەتی ئەحمەد شەرع، سەرۆکی کاتیی وڵاتدا بەڕێوەچووە. ئەوەش لەدوای هێرشی کانوونی دووەمی 2026 بۆ سەر هێزە کوردییەکان، حکومەتی سووریا بەردەوام بووە لە گوشارەکانی بۆ هەڵوەشاندنەوەی تەواوەتیی ئەم هاوبەشەی پێشووی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. لەگەڵ ئەوەشدا، یەکێک لە خاڵە هەرە گرنگ و جێی ناکۆکییە بەردەوامەکان، چارەنووسی یەکینەکانی پاراستنی ژنان (یەپەژە) بووە؛ ئەو هێزەی کاریگەرەی ژن کە بۆ ماوەیەکی زۆر پێکهاتەیەکی دیاری هێزەکانی سووریای دیموکرات بووە.
دیمەشق، کە ئێستا لەلایەن ئەندامێکی پێشووی قاعیدەوە بەڕێوەدەبرێت، ڕەتیدەکاتەوە ڕێگە بە تێکەڵکردنی شەڕڤانانی ژنی کورد لەناو سوپای سووریادا بدات، تەنانەت لەسەر بنەمای تاکەکەسییش؛ ئەمەش لە کاتێکدایە کە شەڕڤانە پیاوەکانی هێزەکانی سووریای دیموکراتی قبوڵ کردووە. لە جیاتی ئەوە، حکومەتە ئیسلامییەکەی شەرع پێشنیازی گواستنەوەی ئەندامانی یەپەژە بۆ ناو هێزەکانی پۆلیسی خۆجێیی دەکات، ئەمەش چارەسەرێکە کە سەرکردایەتیی ئەم هێزە ڕەتیدەکاتەوە.
سەرکردەکانی یەپەژە، ئەو زیانە سەربازی و سیاسییانەی کە بەر هێزەکانی سووریای دیموکرات کەوتوون، نەک تەنها وەک پاشەکشەیەک بۆ بزووتنەوەی کورد، بەڵکو وەک پاشەکشەیەک بۆ ژنانی کورد دەبینن. لە وڵاتێکدا کە ڕۆژ لە دوای ڕۆژ زیاتر لەلایەن هێزە ئیسلامییەکانەوە شێوە وەردەگرێت، فەرماندەکانی یەپەژە جەخت لەوە دەکەنەوە کە بەردەوامیی بوونی یەپەژە، تەنانەت ئەگەر لەناو سوپای سووریاشدا بتوێتەوە، پێویستییەکی حەتمییە بۆ پاراستنی ئەو ماف و دەستکەوتە کۆمەڵایەتییانەی کە ژنانی کورد لە ساڵانی ڕابردوودا بەدەستیان هێناون.
لە درێژەی ململانێکانی سووریادا، شەڕڤانانی ژنی کورد کە لە ئێستادا ژمارەیان لە دەوروبەری 2 هەزار و 500 کەسدایە، ڕۆڵێکی سەرەکییان لە شەڕی دژی گروپە توندڕەوەکاندا گێڕا. بوونی ئەوان لەناو ئەو پێکهاتە سەربازییانەی کە لە باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریادا دامەزرابوون، تەنها ئامرازێکی بانگەشەی گشتی نەبوو بۆ ڕاکێشانی سەرنجی بینەرانی ڕۆژئاوایی؛ بەڵکو ڕەنگدانەوەی بزووتنەوەیەکی کۆمەڵایەتیی بەرفراوانتر بوو لە ناوچە کوردییەکەدا، کە پەرەی بە یەکسانیی جێندەری دەدا و هەوڵی بەهێزکردنی ژنانی دەدا لە سەرجەم دامەزراوە سیاسی، مەدەنی و ئەمنییەکاندا.
ئێستا کە کورد پێگەی خۆبەڕێوەبەریی دیفاکتۆی لەدەستداوە، زۆرێکیان نیگەرانن لەوەی کە ئەو دامەزراوە و پاراستنانەی لە ماوەی زیاتر لە دە ساڵ لە خۆبەڕێوەبەریدا دامەزرابوون، نەتوانن لەژێر سایەی گۆڕانکارییە سیاسییە بەردەوامەکانی سووریادا خۆیان ڕاگرن. ئەمەش مەترسی ئەوەی هەیە کە تێکەڵبوون لەناو دەوڵەتێکی ناوەندگەری ئیسلامییەکاندا، دەکرێت ساڵانێک لە پێشکەوتن لە بواری یەکسانیی کۆمەڵایەتیدا لەناو ببات؛ ئەمەش وایکردووە ململانێ لەسەر چارەنووسی شەڕڤانانی ژن، زۆر لە کەمپینێکی داڕشتنەوەی سەربازی یان هەڵوەشاندنەوەی هێزێک گەورەتر بێت.
کێشە و داخرانی ڕێگاکانی بەردەم یەپەژە لەوەدایە کە دەسەڵاتدارانی کاتیی سووریا بە هیچ شێوەیەک نایانەوێت ئەم هێزە لەناو چوارچێوەی سەربازیی وڵاتدا بگرنە خۆیان. سوپای سووریا هیچ پێکهاتەیەکی شەڕکەری ژنانی نییە، و حکومەتیش ئامادە نییە سازش بۆ پێگەی تایبەتی ئەم شەڕڤانە ژنە کوردانە بکات. لە لایەکی دیکەوە، سەرکردایەتیی هێزەکانی سووریای دیموکرات هێزی پێویستی نییە بۆ بەرەنگاربوونەوەی داواکارییەکانی دیمەشق. هێرشەکەی کانوونی دووەم و ئەو ڕێککەوتنی تێکەڵکردنەی کە بەدوایدا هات، هێزی دانوستاندنی هەسەدەی بە شێوەیەکی بەرچاو کەمکردەوە. پێشهاتەکانی دواتریش تا ڕادەیەکی زۆر ڕەنگدانەوەی ویستەکانی دیمەشق بوون، بەجۆرێک کە هێزەکانی سووریای دیموکرات یەک لە دوای یەک لە پرسە سەرەکییە سیاسی و سەربازییەکاندا پاشەکشەی کردووە و لە هەمان کاتدا ناڵاندوویەتی بۆ بەدەستهێنانی هیچ سازشێکی مانادار لەلایەن حکومەتی ناوەندییەوە.
وا دیارە ئامانجی کۆتایی حکومەتی سووریا، هەڵوەشاندنەوەی تەواوەتی ئەو پێکهاتە سەربازییانە بێت کە کورد ڕێبەرایەتییان دەکات. ئەگەر ئەو ئامانجە بێتە دی، ئەوا ئەگەرێکی کەم هەیە لەبەردەم شەڕڤانانی ژندا تەنها ئەوە نەبێت کە یان پۆستەکانی ناو هێزەکانی پۆلیسی خۆجێیی قبوڵ بکەن، یان بە یەکجاری لە کاری سەربازی خانەنشین بن.
ئەگەر سووریا لەسەر ڕێڕەوی ئێستای بەردوام بێت، شەڕڤانانی ژنی کورد لە دامەزراوەی سەربازیی داهاتووی وڵاتەکەدا پێگەیەکی ئەوتۆ یان هیچ شوێنێکیان نابێت. ئاراستەی پرۆسەی تێکەڵکردنی نێوان دیمەشق و هێزەکانی سووریای دیموکرات، ئاماژەیە بۆ داهاتوویەکی تەمومژاوی و نادیار بۆ یەپەژە. هەڵوەشاندنەوەی کۆتایی ئەم هێزە، تەنها بە واتای نەمانی یەکێک لە دیارترین هێزەکانی ناو کەمپینی دژی دەوڵەتی ئیسلامی (داعش) نابێت؛ بەڵکو لە هەمان کاتدا ئاماژە دەبێت بۆ کۆتاییهاتنی ئەزموونێکی بەرفراوانتر لە بەهێزکردنی ژنان، کە هەوڵیدا ژن بکاتە کارەکتەری سەرەکی لە کاروباری سیاسی و سەربازیدا، لە ناوچەیەکی جیهاندا کە بە شێوەیەکی نەریتی ڕۆڵی ژنی پەراوێز خستبوو.
