شیکارییەکی گۆڤاری “میدڵ ئیست فۆرم ئۆبزێرڤەر” ئاشکرایکردووە، زیادبوونی ڕۆڵی تۆڕی “حاج حامید” نیشانەی ئەوەیە ئێران متمانەی بە هاوبەشە نەریتییە چەکدارەکانی کەم بووەتەوە و ئۆپەراسیۆنە چارەنووسسازەکانی گواستووەتەوە بۆ شانە بچووک و دابڕاوەکان، کە ڕاستەوخۆ سەر بە سوپای پاسدارانن. هەرچەندە ئەم بۆچوونە ڕێی تێدەچێت، بەڵام هەڵوێستێکی ستراتیژی و تۆکمەتری ئێران دەشارێتەوە؛ ئەویش ئەوەیە ئێران دەستبەرداری میلیشیا نەریتییەکانی نابێت، بەڵکو لە ڕێگەی شاردنەوە و لێکجیاکردنەوەی ئەرکەکانەوە دەیانپارێزێت، تا لەژێر کاریگەریی ڕاستەوخۆی هەڵمەتی “ئەوپەڕی فشاری” ئەمریکادا نەمێننەوە.
لە ڕوانگەی ستراتیژییەوە، ئێران دوو دەیە کاری بۆ ئەوە کردووە تا تۆڕە چەکدارە دڵسۆزەکانی خۆی بکاتە چەقی ڕاستەقینەی دەسەڵات لەناو بڕیارە سیاسی، ئەمنی و ئابوورییەکانی عێراقدا، بەمەش دەسەڵاتێکی تەواوی بەسەر دەوڵەتدا مسۆگەر کردووە. ئەم باڵ و میلیشیایانە زامنی دەسەڵاتداریی ڕاستەقینەی ئێرانن بەسەر جومگەکانی دەوڵەتی عێراقەوە-نەک تەنها دەستڕۆیشتووییەکی کاتی؛ بۆیە لەدەستدانیان دەبێتە لەدەستدانی بەنرخترین سەرمایەی ئێران و هاوسەنگیی هێز لە ناوچەکەدا بە قازانجی ئەمریکا و هاوپەیمانەکانی دەگۆڕێت.
هۆشدارییەکەی ئیدارەی ترەمپ بەوەی ئەگەر ئەو گرووپە چەکدارانەی سەر بە ئێران چەک دانەنێن، واشنتۆن ناردنی مانگانەی دۆلار بۆ عێراق ڕادەگرێت، لەپاڵ سەپاندنی سزاکانی ئایاری 2026 بەسەریاندا، قەبارەی ئەو گوشارە دەردەخات کە ئەمڕۆ ڕووبەڕوویان بووەتەوە. ئەم دۆخە وا دەخوازێت کە باڵە نەریتییەکان بە شێوەیەکی کاتی ئەو ئۆپەراسیۆنانە لە خۆیان دوور بخەنەوە کە چەکی پێشکەوتوویان تێدا بەکاردێت، چونکە ئەو هێرشانە ڕەنگە کاردانەوەی سەربازیی گەورەی ئەمریکا و دەوڵەتانی ناوچەکەیان لێ بکەوێتەوە. بەم شێوەیە، ئەگەر سوپای ئەمریکا شانەیەکی سەر بە “حاج حامید” تێکبشکێنێت، سەرکردایەتیی میلیشیاکان دەتوانن بێبەریبوونی خۆیان ڕابگەیەنن و حکومەتی عێراقیش بە باوەڕپێکراوییەوە پشتڕاستی بکاتەوە؛ لە ئەنجامدا، سەرکردە دیارەکان و ژێرخانی سەرەکیی میلیشیاکان لە لێدانی تۆڵەسەندنەوە بەدوور دەمێننەوە.
ستراتیژیی بەرگری لە ڕێگەی “گرووپەکانی سێبەر”ەوە تاکتیکێکی نوێ نییە. لەو ساڵانەی کە خولی یەکەمی ئیدارەی ترەمپ سەرنجی خستبووە سەر ئێران و بریکارەکانی—بە تایبەتی دوای کوژرانی قاسم سولەیمانی و ئەبو مەهدی موهەندیس لە کانوونی دووەمی 2020—گروپە میلیشیاییەکانی عێراق لە ڕێگەی دروستکردنی گرووپی ڕووکەشەوە پێشەنگی ئەم ستراتیژە بوون. گرووپی “ئەسحابولکەهف” کە لە ئابی 2019دا دەرکەوت و دوای کوژرانی سولەیمانی چالاکییەکانی بە خێرایی زیادی کرد، نموونەیەکی ڕوونی ئەم ستراتیژەیە. سەرەڕای ئەوەی گرووپەکە پەیوەندیی خۆی بە “عەسائیب ئەهلی حەق”ەوە ڕەت دەکاتەوە، بەڵام بەڵگەکان دەریدەخەن کە لە ڕووی ڕێکخراوەیی و ئۆپەراسیۆنییەوە تەواو سەر بەوانە.
دوای لێدانی گەڕەکی جادریە و “ئۆپەراسیۆنی پەیجەر”ی ئیسرائیل دژ بە حیزبوڵڵا، و دەرکەوتنی توانای دەزگا هەواڵگرییەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل لە دزەکردنە ناو بازنە باڵاکانی میلیشیاکانی سەر بە تاران، سەرکردەی گروپە عێراقییەکان درکیان بە لاوازیی پێکهاتەی فەرماندەیی ناوەندی کرد و بە ئەنقەست تۆڕەکانی خۆیان بەسەر چەندین بەشدا دابەش کرد. کەواتە تۆڕی “حاج حامید” نیشانەی ئەوە نەبوو کە سەرکردایەتیی ئێران متمانەی بە فەرماندە خۆجێییەکانی لەدەستدابێت، بەڵکو نیشانەی ئەوە بوو کە تاران درکی بە پێداگریی دەکات ئەمریکا لەسەر هەڵوەشاندنەوەی پێکهاتەی میلیشیاکان و بڕیاری داوە جەستەی سەرەکیی هێزەکانی بپارێزێت؛ ئەمەش لە ڕێگەی دانانی بەرپرسیارێتیی ئۆپەراسیۆنەکان لەسەر گرووپە لاوەکییەکان، تا بتوانرێت لە کاتی پێویستدا ئینکارییان لێ بکرێت یان بەجێبهێڵرێن، بێ ئەوەی زیان بە ڕێکخستنە سەرەکییەکە بگات.
ئەم هەنگاوە دانپێدانانیشە بەوەی کە دۆزینەوەی جێگرەوەی سەرکردە بەئەزموونەکان کارێکی ئاسان نییە. نەعیم قاسم کە جێگەی حەسەن نەسروڵڵای گرتەوە، لە ئاست و پێگەی سەرکردەکەی پێشووی حیزبوڵڵادا نییە؛ هاوشێوەی ئەویش، ئیسماعیل قائانی، جێنشینی سولەیمانی، خاوەنی ئەو کاریزما و دەسەڵاتە بەرفراوانە نییە.
هێرشەکەی ئەیلوولی 2026 بۆ سەر هێڵی بۆریی نەوتی “ڕۆژهەڵات-ڕۆژئاوا”ی سعوودیە، ئۆپەراسیۆنێکی تەواو تازە نییە کە گۆڕانکاری لە بیروباوەڕی سەربازیی ئێراندا نیشان بدات، بەڵکو هەمان ئۆپەراسیۆنی نەریتییە و لە ڕێگەی کەناڵی جێگرەوەوە جێبەجێ کراوە. میلیشیا نەریتییەکان هێشتا کادیر و چەکدارەکانی دابین دەکەن، بەڵام ئەم کارە لە ڕێگەی کەناڵی جیاکراوە و حاشاهەڵگرەوە دەکەن تا بیانوویەکی باوەڕپێکراو بۆ بێبەریبوونی خۆیان بهێڵنەوە.
ئەو ڕاستییەی کە دواتر بەرپرسە ئەمنییەکانی عێراق—پاش چاوپێکەوتنی کەناڵێکی هەواڵی سعوودی لەگەڵ عەمیدی خانەنشین ئەیاد تووفان—ئۆپەراسیۆنەکەیان خستە پاڵ تۆڕی “حاج حامید”ی سەر بە سوپای پاسداران، لەوانەیە خۆی لە خۆیدا ستراتیژێکی داڕێژراو بێت بۆ دوورخستنەوەی تاوان و بەرپرسیارێتی لەسەر میلیشیا نەریتییەکان.
هەڵسوکەوتی دواتری حکومەتی عێراقیش ئەم ڕاستییە دەسەلمێنێت؛ لە جیاتی ئەوەی بە شێوەیەکی سەربەخۆ دەست بە لێکۆڵینەوە بکات و دەستێوەردانی ئێران سەرکۆنە بکات، هات لێکۆڵینەوەیەکی هاوبەشی لەگەڵ خودی ئێران دەست پێکرد. ئەگەر بەڕاستی حکومەتی عێراق ئەو هێرشانەی وەک کردەوەیەکی تاکلایەنەی ئێران و هەڕەشە بۆ سەر سەروەریی خاکی خۆی ببینیایە، ئەم هەنگاوە هیچ مانایەکی نەدەبوو. ئەنجامدانی لێکۆڵینەوەی هاوبەش لە نێوان دەوڵەتێک کە گوایە زەرەرمەند بووە و دەوڵەتێک کە تۆمەتبارە، زیاتر لە هەماهەنگییەک دەچێت بۆ ڕێکخستنی سیناریۆ و گێڕانەوەکە، نەک هەوڵێکی ڕاستەقینە بۆ لێپرسینەوە و سەپاندنی یاسا.
