لە 9ی تشرینی یەکەمی ساڵی 1998 ژیانی عەبدوڵڵا ئۆجەلان، ڕێبەری پارتی کرێکارانی کوردستان گۆڕانکارییەکی گەورەی بەخۆیەوە بینی، ئەو ماوەیەی نێوان 9ی تشرینی یەکەمی 1998 تا 15ی شوباتی 1999 (نزیکەی 130 ڕۆژ)، یەکێکە لە پڕکێشمەکێشترین و چارەنووسسازترین قۆناغەکانی مێژووی هاوچەرخی پرسی کورد، کە پەکەکە و لایەنگرانی بە “پیلانگێڕیی نێودەوڵەتی” ناوی دەبەن. لەو ماوەیەدا عەبدوڵڵا ئۆجەلان وڵات بە وڵات دەگەڕا بۆ دۆزینەوەی پەناگەیەکی سیاسی تا پرسی کورد بباتە ئاستی نێودەوڵەتی و دیپلۆماسی، بەڵام لە ژێر گوشاری توندی ئەمریکا و تورکیادا دەرگای هەموو وڵاتانی بەڕوودا داخران.
سەرەتای قەیرانەکە: دەرچوون لە سووریا (تشرینی یەکەمی 1998)
لە پایزی 1998دا سوپای تورکیا هێزێکی زۆری لەسەر سنووری سووریا کۆکردەوە. فەرماندەکانی سوپای تورکیا و سەرۆک کۆماری ئەو کاتە (سولەیمان دەمیرەل) هەڕەشەی ڕاستەوخۆی داگیرکردنی خاکی سووریایان کرد ئەگەر حافز ئەسەد، ئۆجەلان دەرباز نەکات یان دەستگیری نەکات.
بە نێوەندگیریی میسر و ئێران، سووریا ناچارکرا لە 20ی تشرینی یەکەمی 1998 “ڕێککەوتننامەی ئەدەنە” واژۆ بکات.
ئۆجەلان بۆ ئەوەی شەڕ لە نێوان سووریا و تورکیا دروست نەبێت، بڕیاری دا دیمەشق بەجێبهێڵێت. ئامانجی سەرەکیی ئەو ئەوە بوو بچێتە ئەوروپا تا کێشەی کورد لە ڕێگەی سیاسی و دادگایەکی نێودەوڵەتییەوە بورووژێنێت.
وێستگەی یەکەم: یۆنان و ڕووسیا (تشرینی یەکەم – تشرینی دووەمی 1998)
ئۆجەلان بە فڕۆکەیەک لە دیمەشقەوە بەرەو ئەسینا فڕی بە هیوای ئەوەی دۆستە یۆنانییەکانی (وەک ئەفسەری پێشووی هەواڵگریی یۆنان، ئەنتۆنیس نێکساکیس) پێشوازیی لێبکەن. بەڵام کاتێک گەیشتە فڕۆکەخانە، بەرپرسانی یۆنان ڕێگەیان پێنەدا پێ بنێتە ناو خاکەکەیانەوە و ناچاریان کرد دەستبەجێ فڕۆکەکە بەجێبهێڵێت.
مۆسکۆ (ڕووسیا): لە هەمان ڕۆژدا بەرەو مۆسکۆ بەڕێکەوت. لە مۆسکۆ پەرلەمانی ڕووسیا (دوما) لە 4ی تشرینی دووەمی 1998 بە زۆرینەی دەنگ بڕیاری پێدانی مافی پەنابەریی سیاسی پێدا. سەرەڕای ئەم بڕیارە، حکومەتی ڕووسیا لە سەردەمی بۆریس یەلتسین، بەهۆی گوشاری دارایی ئەمریکا، سندووقی دراوی نێودەوڵەتی (IMF) و پەیوەندییە ئابوورییەکانی لەگەڵ تورکیا، مانەوەی ئەوی ڕەتکردەوە و ناچاری کرد ڕووسیا بەجێبهێڵێت.
وێستگەی ڕۆما: بەهێزترین چەقی دیپلۆماسی (12ی تشرینی دووەمی 1998 تا 16ی کانوونی دووەمی 1999)
ئۆجەلان لە 12ی تشرینی دووەمی 1998 گەیشتە فڕۆکەخانەی فیومیچینۆ لە ڕۆما بە یاوەریی پەرلەمانتارێکی ئیتاڵی بە ناوی ڕامۆن مانتۆڤانی، و دەستبەجێ داوای مافی پەنابەریی کرد.
پۆلیسی ئیتاڵیا ئۆجەلانی بەپێی بڕیارێکی ئینتەرپۆل دەستگیرکرد. بەڵام یاسای بنەڕەتیی ئیتاڵیا ڕێگری دەکرد لە ڕادەستکردنەوەی هەر کەسێک بە وڵاتێک کە سزای لەسێدارەدانی تێدا هەبێت (ئەوکات سزای لەسێدارەدان لە تورکیا کارا بوو).
سەرۆک وەزیرانی ئەو کاتی ئیتاڵیا، ماسیمۆ دالێما، ڕووبەڕووی گوشارێکی گەورە بووەوە؛ تورکیا بایکۆتی کەلوپەلی ئیتاڵی کرد و هەڕەشەی پچڕاندنی پەیوەندییەکانی کرد. هاوکات لایەنگرانی کورد لە سەرانسەری ئەوروپاوە ڕژانە سەر شەقامەکانی ڕۆما.
وڵاتانی ئەوروپا (لەوانە ئەڵمانیا کە ئۆجەلان فەرمانی دەستگیرکردنی لەوێش هەبوو) ئامادە نەبوون دادگایی بکەن یان وەری بگرن، لە ترسی ئاڵۆزییە ئەمنییەکان. لە ئەنجامدا، دوای 66 ڕۆژ مانەوە لە ئیتاڵیا لەژێر حەوانەوەی زۆرەملێدا، لە 16ی کانوونی دووەمی 1999 ئیتاڵیای بەجێهێشت.
گەڕانەوەی نائومێدکەر بۆ ڕووسیا و بەدەستەوەدانی وڵاتان (کانوونی دووەمی 1999)
لە دوای ئیتاڵیا، بە فڕۆکەیەکی تایبەت سەردانی ڕووسیا و بیلاڕووسیای کرد، بەڵام هیچ وڵاتێک ڕێگەی نیشتنەوە یان مانەوەی پێنەدەدا.
تەنانەت چەندین کاتژمێر لە ئاسمانی ئەوروپادا فڕۆکەکەی بە سووڕانەوە مایەوە چونکە فڕۆکەخانەکان مۆڵەتی نیشتنەوەیان نەدەدا بەهۆی ئەو ئاگادارییە توندەی ئەمریکا و هاوپەیمانەکانی بڵاویان کردبووەوە.
ناچار بوو جارێکی تر بە نهێنی بگەڕێتەوە یۆنان (29ی کانوونی دووەمی 1999).
تەڵەی نایرۆبی و دەستگیرکردن (2– 15ی شوباتی 1999)
بەرپرسانی یۆنان پێیان ڕاگەیاند کە پەناگەیەکی سەلامەتی بۆ دەدۆزنەوە لە ئەفریقا (لە وڵاتێکی وەک باشووری ئەفریقا). بەم مەبەستە بە نهێنی بردیانە نایرۆبیی پایتەختی کینیا و لە باڵیۆزخانەی یۆنان لەوێ نیشتەجێ کرا.
لە نایرۆبی، شوێنی مانەوەی لەلایەن هەواڵگریی ئەمریکا (CIA) دەستنیشان کرا و زانیارییەکان گەیەندرانە دەزگای هەواڵگریی تورکیا (MİT).
ڕۆژی 15ی شوباتی 1999
بە بیانووی ئەوەی ڕێککەوتن کراوە و فڕۆکەیەک لە فڕۆکەخانە چاوەڕێیەتی تا بیباتە هۆڵەندا یان وڵاتێکی تر، باڵیۆزخانەی یۆنان داوای لێکرد بەرەو فڕۆکەخانەی نایرۆبی بەڕێبکەوێت، کاروانێکی ئۆتۆمبێل پێکهێنرا؛ ئۆجەلان لە ئۆتۆمبێلێکی جیا لە پاسەوان و هاوەڵەکانی دانرا، کە شۆفێرەکەی کینیایی بوو.
لە ڕێگای فڕۆکەخانە، ئۆتۆمبێلەکەی ئۆجەلان لە کاروانەکە دابڕێنرا و ڕفێندرا، لە فڕۆکەخانەی نایرۆبی، تیمێکی تایبەتی هێزی ئۆپەراسیۆنە تایبەتەکانی میتی تورکیا چاوەڕێیان دەکرد لە ناو فڕۆکەیەکی تایبەتدا. دەستبەجێ چاویان بەست و بە دەستبەستراوی خستیانە نێو فڕۆکەکە.
