گرووپە چەکدارەکان و هەندێک کەسایەتی ئایینی لە عێراق دەستیان کردووە بە کردنەوەی بنکەی خۆبەخشین بۆ جەنگی ئێران، ئەمەش مشتومڕێکی گەورەی یاسایی و جەماوەریی دروست کردووە، چونکە حکومەت دەیەوێت وڵات لە جەنگ دووربخاتەوە و میلیشیاکانیش بە پێچەوانەی یاسا کار دەکەن.
بەگوێرەی یاسا ئەم کارە تەنها پاڵپشتییەکی سادە نییە، بەڵکو پێشێلکردنی دەسەڵاتی دەوڵەت و یاسای سزادانی عێراقییە. بەپێی ڕۆژنامەی شەرقولئەوسەت، ئەم هەنگاوانە عێراق دەخەنە ناو جەرگەی جەنگێک کە هیچ سوودێکی بۆ وڵاتەکە نییە و تەنیا ژیانی گەنجان دەخاتە مەترسییەوە و سەروەریی یاسا لە عێراق بە تەواوی لاواز دەکات.
بەگوێرەی ڕاپۆرتێکی ڕۆژنامەی “شەرقولئەوسەت”، گرووپە چەکدارەکان لە سەرەتای جەنگەکەوە هەموو جۆرە پاڵپشتییەکیان بۆ تاران دەستپێکردووە. هەروەها ماڵپەڕی “عەرەبی ئەلجەدید” ئاماژە بەوە دەدات کە چەندین بنکەی خۆبەخشین لە بەغدا و نەجەف کراونەتەوە، بەڵام هاوڵاتییانی ئەو شارانە بە تووندی دژی ئەم هەوڵانە وەستاونەتەوە و ڕەتی دەکەنەوە گەنجەکانیان ببنە سووتەمەنی جەنگی دەرەکی.
سەرچاوەیەکی دادوەری لە ڕوونکردنەوەیەکدا بۆ ڕۆژنامەی شەرقولئەوسەت ئاماژەی بەوە کردووە، ماددەی 165 لە یاسای سزادانی عێراقی زۆر تووندە بەرامبەر ئەو کەسانەی بەبێ مۆڵەتی حکومەت دەچنە ناو سوپای وڵاتێکی دیکەوە. بە گوتەی ئەم سەرچاوەیە، ئەگەر ئەم کارە ببێتە هۆی هەڵگیرسانی جەنگ لە دژی عێراق، سزاكەی دەگاتە سێدارە یان زیندانی هەتاهەتایی، بۆیە پێویستە دادگا بە خێرایی بجوڵێت.
عەلی حەجیمی، چالاکوانی مەدەنی لە نەجەف، بۆ ماڵپەڕی عەرەبی ئەلجەدید ئاماژەی بەوە کردووە کە میلیشیاکان و هەندێک پیاوی ئایینی دەیانەوێت بە هەموو شێوەیەک عێراق پەلکێشی ناو ئەم جەنگە بکەن. فەلاح مووسەوی، کە هاوڵاتییەکی دانیشتووی نەجەفە، دەڵێت عێراق پاڵپشتی ئێران دەکات، بەڵام ئەمە بەو مانایە نییە گەنجەکانیان بنێرن بۆ ناو جەنگێک کە پەیوەندی بەوانەوە نییە و تەنیا وێرانیی بۆ عێراق دەبێت.
سەرچاوە دادوەرییەکە لە گوتەکانیدا بۆ شەرقولئەوسەت هۆشداری دەدات کە پێویستە حکومەت چاودێریی ئەو پارە و هاوکارییانە بکات کە میلیشیاکان بۆ ئێرانی کۆدەکەنەوە. بە بڕوای ئەو، ئەگەری زۆرە ئەم هاوکارییانە بۆ کاری سەربازی بەکاربهێنرێن یان تووشی گەندەڵی ببن، وەک چۆن لە هاوکارییەکانی لوبناندا ڕوویدا و پارەکان نەگەیشتنە دەستی خەڵکی مەدەنی و شایستە.
ئەم جۆرە خۆبەخشینە لە مێژووی عێراقدا پێشتریش هەبووە؛ ڕۆژنامەی شەرقولئەوسەت دەڵێت لە ساڵی 2003دا سەدام حوسێن ڕێگەی دا نزیکەی شەش هەزار خۆبەخشی عەرەب بێنە عێراق بۆ شەڕکردن. ئێستاش گرووپەکانی وەک کەتائیبی حیزبوڵڵا و نوجەبا دەیانەوێت هەمان ئەزموون دووبارە بکەنەوە، لە کاتێکدا حکومەتی سوودانی هەموو هەوڵێک دەدات تاوەکو عێراق لەم ململانێیەدا بێلایەن بمێنێتەوە.
ئەوەی پێویستە بیزانیت: عێراق ئێستا لە نێوان “دەوڵەتی یاسا” و “دەسەڵاتی گرووپە چەکدارەکان”دایە. ئەگەر حکومەت نەتوانێت کۆنتڕۆڵی ئەم بنکە نایاساییانە بکات، وڵاتەکە بە فەرمی دەبێتە بەشێک لەو جەنگەی کە خەڵکەکەی تەنیا وەک بینەر سەیری دەکەن. بێدەنگیی دەسەڵات لەم قۆناغەدا نیشانەی لاوازیی سەروەریی وڵاتە و عێراق بەرەو ئایندەیەکی پڕ لە مەترسی پەلکێش دەکات.
