ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا هاوبەشێکی حەتمییە بۆ هەرێمی کوردستانی عێراق، بەڵام ئەم پەیوەندییە تەنها شەقامێکی یەک ئاڕاستە نییە. پێویستە هەولێریش بتوانێت واشنتۆن قایل بکات بەوەی کە هەرێمی کوردستان دەتوانێت ڕۆڵێکی ئەرێنیی ئەمنی و سیاسی لە ناوچەیەکی پڕ لە ئاڵۆزیدا بگێڕێت و ببێتە شوێنێکی سەقامگیر و پڕقازانجە بۆ بازرگانی. بۆ گەیاندنی ئەم پەیامەش، دەبێت لە ناو دەنگەدەنگی ناوخۆیی و دەرەکییەکانی تردا کە داوای پارە و پشتیوانی لە کۆشکی سپی و کۆنگرێس دەکەن، دەنگی خۆی ببیستێت. بۆ ئەم مەبەستەش، هێزە کوردییەکان ڕوویان لە یارییە هەرە باوەکەی واشنتۆن کردووە: بەکرێگرتنی لۆبیستەکان.
ئەم کەسایەتییە خاوەن پەیوەندییە گەورانە، یان کۆمپانیا یاسایی و ستراتیژییەکان، شارەزایی خۆیان لە کارکردن لەگەڵ بەرپرسانی حکومەت بەکاردەهێنن بۆ تێپەڕاندنی یاسا یان کاریگەری خستنە سەر بڕیارەکان. سەرکردە کوردەکان زوو لەمە تێگەیشتن و سەرچاوەیەکی دارایی زۆریان بۆ ئەم مەبەستە تەرخان کرد.
سەرچاوەیەکی کورد کە نەیویست ناوی ئاشکرا بکرێت، دەڵێت: “کوردەکان لە بایەخی هێشتنەوەی کارتی ئەمریکا بە ئاگاییەوە تێگەیشتوون و بە تێپەڕبوونی ساڵان، ئەم هاوبەشییە گەشەی کرد چونکە سەلمێندرا کە لە بەرژەوەندی هەردوولادایە.”
بەپێی بەڵگەنامە فەرمییەکان، لە ساڵی 2008ەوە نوێنەرایەتی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە واشنتۆن نزیکەی 40 ملیۆن دۆلاری لە هەولێرەوە پێگەیشتووە. بەشێکی ئەم پارەیە بۆ لۆبیست و پارێزەران خەرج کراوە، کە زۆربەی کۆمپانیاکان مانگانە نزیکەی 20 هەزار دۆلاریان وەرگرتووە.
کوردستانی “دوو شارەکە”
لە 20 ساڵی یەکەمی ئەم سەدەیەدا، پارتی و یەکێتی پێکەوە کاریان دەکرد بۆ نیشاندانی بەرەیەکی یەکگرتوو لە واشنتۆن، بەڵام ئێستا دۆخەکە گۆڕاوە. هاوکاری نێوان ئەم دوو حزبە خەریکە بە تەواوی دادەڕمێت و هەر لایەنەو ئەجێندای جیاوازی هەیە، ئەمەش کاریگەری کردووەتە سەر چۆنییەتی ناساندنی خۆیان لە واشنتۆن.
لە 17ی نیساندا، بافڵ تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە بەرنامەی “Piers Morgan Uncensored”دا باسی لە تۆمەتەکانی دۆناڵد ترەمپ کرد سەبارەت بە “دزینی چەک” لەلایەن کوردەوە و گوتی: “کوردستان چیرۆکی دوو شارە، ئێمە حکومەتێکمان هەیە کە لە ڕاستیدا حکومەت نییە… ناتوانم بە ناوی لایەنەکەی ترەوە قسە بکەم.”
لە بەرامبەردا، پێشەوا هەورامانی، گوتەبێژی حکومەتی هەرێم ئەم قسانەی ڕەتکردەوە کرد. دواتر ڕەحیم ڕەشیدی، ڕۆژنامەنووسی نزیک لە پارتی، لە کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەوانیی ترەمپدا لەسەر چیمەنی کۆشکی سپی، بەبێ سەرچاوە بانگەشەی ئەوەی کرد کە ئەو چەکانە لە “سلێمانی”ن، بە مەبەستی تێوەگلانی یەکێتی، بەڵام ترەمپ تەنها گوتی: “من دڵخۆش نیم بەوەی لەگەڵ کورد ڕوویدا.”
ئەم پارچەپارچەبوونە گەیشتووەتە ئاستی لۆبیکردنیش؛ ساڵی ڕابردوو یەکێتی بۆ یەکەمجار لە دوای 34 ساڵ، لۆبیستێکی تایبەت بە خۆی لە واشنتۆن بەکرێ گرت، ئەمەش نیشانەی نەمانی متمانەیە بە نوێنەرایەتیی هاوبەشی حکومەت.
مێژووی لۆبیی کوردی لە واشنتۆن
پارتی بۆ یەکەمجار لە ساڵی 1987 نوێنەرایەتی خۆی لە ئەمریکا تۆمار کرد، یەکێتیش لە 1992دا دەستی پێکرد کاتێک بەرهەم ساڵح گرێبەستێکی بە بڕی 10 هەزار دۆلاری لە مانگێکدا واژۆ کرد.
لە ساڵی 2004، پارتی گرێبەستی لەگەڵ گەورە کۆمپانیای لۆبی “BGR Group” واژۆ کرد. دواتر لە 2006دا ئەم گرێبەستە گوازرایەوە بۆ سەر ناوی نوێنەرایەتی حکومەتی هەرێم. قوباد تاڵەبانی وەک یەکەم بەرپرسی نوێنەرایەتییەکە دەستبەکاربوو و ئامانجی دروستکردنی پەیوەندیی بازرگانی و دیپلۆماسی بوو.
بەپێی خەمڵاندنەکان، هەولێر لە ساڵی 2004ەوە تا ئێستا زیاتر لە 10 ملیۆن دۆلاری تەنها بە کۆمپانیای “BGR” داوە. ئەم کۆمپانیایە ڕۆڵێکی گەورەی هەبوو لە دابینکردنی هاوکاریی دارایی و سەربازی بۆ پێشمەرگە لە کاتی شەڕی داعشدا. هەروەها کۆمپانیای یاسایی “Greenberg Traurig” یەکێکی ترە لە هاوبەشە سەرەکییەکان کە نزیکەی 309 ملیۆن دۆلاری وەرگرتووە و وەک “چارەسەرکەرێکی یاسایی” (fixer) بۆ سەرۆک وەزیران مەسرور بارزانی کار دەکات.
شکستەکان و وانەکان
سەرەڕای ئەم هەموو خەرجییە، لۆبیستەکان نەیانتوانی لە هەندێک وێستگەی چارەنووسسازدا سەرکەوتوو بن، وەک ڕیفراندۆمی 2017 کە تێیدا ئیدارەی یەکەمی ترەمپ پشتی تێکردن. هەروەها نەبوونی سیستەمی بەرگریی ئاسمانی تا ئێستا، نیشانەی ئەوەیە کە هەندێکجار هەولێر خوێندنەوەی هەڵە بۆ پەیامەکانی واشنتۆن دەکات و قەبارەی بایەخی خۆی لە ناوچەکەدا لە ڕادەبەدەر گەورە دەکاتەوە.
وەک ڕاپۆرتەکە ئاماژەی پێ دەکات، هیچ بڕە پارەیەک بۆ لۆبیستەکان ناتوانێت ئەم کێشەیە چارەسەر بکات، چونکە تێگەیشتن لە پێگەی ڕاستەقینەی خۆت دەبێت لە ناوخۆی کوردستانەوە دەست پێ بکات نەک لە واشنتۆن. ئەمە وانەیەکی سەختە کە پێویستە هەولێر لە کاتی شەڕی ئێستا لە نێوان ئێران و ئەمریکادا، بە هەند وەری بگرێت.
